Metodoloji

Hesaplamalarımız Bir Kara Kutu Değildir

Carbonaz'ın hesaplama motoru, AB'nin Monitoring & Reporting Regulation (MRR) yöntemine birebir uyumludur. Her formülü, her veri kaynağını, her metodoloji adımını burada açıklıyoruz. Müşterilerimiz neyi neden yaptığımızı bilir.

Temel Çerçeve

AB Monitoring & Reporting Regulation (MRR)

CBAM hesaplamalarımızın tüm temeli, AB Komisyonu tarafından yayımlanan Implementing Regulation (EU) 2018/2066 (yaygın adıyla MRR) yöntemine dayanır. Bu regülasyon, seragazı emisyonlarının izlenmesi ve raporlanmasının yöntemlerini detaylı tanımlar.

CBAM özelinde, Implementing Regulation (EU) 2023/1773 ile bu metodoloji genişletilmiş ve gömülü emisyon (embedded emission) kavramı tanımlanmıştır. Bizim hesaplama motorumuz her iki regülasyonun gerekliliklerini karşılar.

Implementing Regulation (EU) 2018/2066

EUR-Lex resmi kaynak

Implementing Regulation (EU) 2023/1773

EUR-Lex resmi kaynak

Çekirdek Hesaplama

SEE: Specific Embedded Emission

Bir ürünün CBAM kapsamındaki spesifik gömülü emisyonu (SEE), o ürünü üretmek için gereken tüm emisyonların ürün miktarına bölünmesiyle hesaplanır.

Formül

SEE = (E_direkt + E_dolaylı + E_prekürsör) × AF / Q

E_direktYakıt yanması, kaçak emisyonlar ve proses emisyonları (Scope 1)

E_dolaylıSatın alınan elektrik ve ısı (Scope 2). Sektör kuralına göre dahil veya hariç

E_prekürsörTedarikçilerden gelen prekürsör (girdi) emisyonları, çok katmanlı tedarikçi zinciri ile

AFAttribution Factor: aynı tesiste birden fazla ürün üretiliyorsa her ürüne düşen emisyon payı

Qİlgili dönemdeki üretim miktarı (ton)

Hesaplama motorumuz bu formülü her ürün için otomatik uygular. Çok katmanlı tedarikçi zinciri sayesinde tedarikçinizin tedarikçisinin de prekürsör emisyonları doğru şekilde dahil edilir.

Veri Kalitesi

80/20 Gerçek Veri Kuralı

AB CBAM regülasyonu, prekürsör emisyonların en az %80'inin gerçek tedarikçi verisinden gelmesini şart koşar. Bu oranı tutturmayan ürünler için mark-up cezası uygulanır.

Carbonaz, her hesaplamada bu oranı otomatik takip eder. %80'in altına düştüğünüzde uyarı verir, hangi tedarikçilerden veri eksik olduğunu gösterir, davet linki gönderme akışını başlatır.

Pratik Örnek

Diyelim ki bir EAF tesisinizde 100 ton hurda metal kullanıyorsunuz. Bunun 60 tonu için tedarikçinizden gerçek emisyon verisi aldınız, 40 tonu için varsayılan değer kullandınız. Gerçek veri oranınız %60. Bu mark-up cezası anlamına gelir.

Carbonaz size: "Hangi 40 ton için tedarikçi verisi eksik?" listesini gösterir, ilgili tedarikçilere davet linki gönderme butonu sunar, oranı %80'in üstüne çıkardığınızda uyarıyı kaldırır.

Ceza Mekanizması

Mark-up Cezası

AB regülasyonu, varsayılan değer kullanımını caydırmak için yıl bazlı bir mark-up uygular. Bu, varsayılan değerin üzerine eklenen ek bir orandır.

Yıl	Mark-up Oranı	Gübre Sektörü İstisnası
2026	+%10	+%1
2027	+%20	+%1
2028+	+%30	+%1

Carbonaz tüm yıl bazlı oranları doğru kodlamıştır. Mark-up simülatörü ile gelecekteki cezanızı bugünden görebilirsiniz.

Maliyet Hesabı

CBAM Faktörü ve Serbest Tahsisat (FAA)

CBAM sertifika maliyeti, brüt karbon maliyetinin yıl bazlı CBAM faktörü ile çarpılmasıyla hesaplanır. Bu faktör 2026'da 0.025 ile başlar, 2034'te 1.000'e (tam %100) ulaşır.

Free Allocation Amount (FAA), AB ETS kapsamında üreticilere verilen ücretsiz tahsisatın CBAM'den düşülmesini sağlar. Bu, AB üreticilerinin elde ettiği avantajın CBAM'e tabi üreticilerden de düşülmesi prensibine dayanır.

Formül

CBAM Maliyeti    = Brüt Maliyet × CBAM Faktörü
Serbest Tahsisat = Benchmark × CBAM Faktörü × İthalat × ETS Fiyatı
Net Maliyet      = CBAM Maliyeti − Serbest Tahsisat − 3. Ülke İndirimi

Brüt MaliyetToplam emisyon × ETS karbon fiyatı (EUR/tCO₂)

CBAM FaktörüYıl bazlı geçiş faktörü (0.025 → 1.000)

BenchmarkEU ETS sektörel benchmark değeri (örn. EAF Karbon Çelik: 0.283)

İthalatAB'ye ithal edilen ürün miktarı (ton)

ETS FiyatıO dönemin AB ETS karbon fiyatı (EUR/tCO₂)

3. Ülke İndirimiÜretici ülkede ödenmiş olan karbon vergisi indirimi

Sektör Özel Kurallar

Sektörlere Göre Farklılaşan Hesaplamalar

CBAM 6 sektörü farklı kurallarla yönetir. Carbonaz her sektörün kendine özel kurallarını uygular.

Demir-Çelik (Iron & Steel)

Annex II Scope 2 muafiyeti uygulanır. Scope 2 hesaplanır ama CBAM sertifika hesabına dahil edilmez. BF-BOF, EAF, DRI, SR rotaları için ayrı proses tipleri.

Alüminyum (Aluminium)

Primer ve sekonder alüminyum için ayrı benchmark. PFC (perflorokarbon) emisyonları ek hesaplama. Elektroliz anot tüketimi proses tipi olarak desteklenir.

Çimento (Cement)

Gri ve beyaz klinker için ayrı benchmark. Kireçtaşı kalsinasyon prosesi (calcination CO₂) doğrudan emisyon olarak hesaplanır.

Gübre (Fertilizers)

N₂O (nitrous oxide) emisyonları ayrı hesaplanır (GWP 273). Mark-up cezası %1 sabit (diğer sektörlerden farklı). Amonyak ve nitrik asit için ayrı benchmark.

Hidrojen (Hydrogen)

SMR (steam methane reforming) ve elektroliz yöntemleri ayrı hesaplanır. Yeşil hidrojen (yenilenebilir elektrik) için Scope 2 muafiyeti.

Elektrik (Electricity)

Grid emisyon faktörü ülke bazlı uygulanır (Türkiye 2025: 0.4500 tCO₂/MWh, IEA Projection). Sınır geçiş elektriği için özel kurallar.

Metodolojimiz Hakkında Daha Fazla Soru mu Var?

Mevzuata, formüllere veya sektörünüze özel uygulamalara dair her soruyu cevaplamaya hazırız. Birebir görüşme talep edin.

Uzmanlarımızla Görüşün